در ضلع شرقی میدان نقش جهان

این مسجد كه یكی از زیباترین آثار تاریخی اصفهان است شاهكار كم نظیریر از كاشی كاری و معماری استادانه است كه طی 18 سال از 1011 تا 1028 هجری قمری در زمان شاه عباس اول به منظور تجلیل از مقام شامخ شیخ لطف الله عاملی ساخته شده است .تاریخ اتمام این بنای باشكوه و نام معمار آن استاد محمد رضا بنا اصفهانی در دو لوحه كوچك در داخل محراب به خط نستعلیق سفید بر زمینه كاشی لاجوردی آمده است معمار هنرمند مسجد مشكل اختلاف جهت قبله و سر در بنا را با دو چرخش نامحسوس به گونه ای طی می كند كه شخص وقتی وارد شبستان د زیر گنبد می شود محراب درست رو به رویش قرار دارد این تغییر جهت از بیرون مسجد هم نا پیدا است زیرا گنبد دایره شكل و بدون گلدسته فاقد جهت است . گنبد كوتاه مسجد همچون پیاله چینی واژگونی است با قطر 12 متر كه سنگینی بارش را بر دوش دیوارهای قطور 170 سانتی متری نهاده است . سطح داخلی گنبد را كاشی معرق با رنگهای روشن سفیدA? طلاییA? زرد A? حناییA? شیری و قهوه ای پوشانده است . در میانه گنبد خورشید زرینی قرار دارد كه انوار درخشانش را تا كرانه های گنبد مسجد پراكنده است . این مسجد بر خلاف سایر مساجد فاقد صحن است و گنبد آن نیز مناره ندارد . به همین دلیل برای تعبیه نور زیر گنبد A? معمار بنا یكی دیگر از مهارت های چشمگیر خود را در تامین و تقسیم نور به كار برده است دور تا دور ساقه گنبد و در بالای هشت طاق نمای زیبایی كه گنبد را بر فراز جهار طاقی اصلی نگه میدارد A? شانزده جفت پنجره مشبك قرار دارد كه فضاهای پر و خالی نقوش اسلیمی های در هم تنیده آن به دلیل دوپوش بودن A? نور مستقیم را شكسته و به آرامی به سطح داخلی گنبد باز می تاباند . این فضای سحر انگیز هر بیننده ای را محسور كرده به اعجاب وا می دارد . پروفسور پوپA? عاشق صادق آثار تاریخی اصفهان به زیباترین وجهی این حالت را چنین بیان كرده است:نور دو بار می شكند و در طول لبه های كاشی آبی رنگ از صافی می گذرد . بدین سان نور تلطیف و تصفیه می شود و بر هزاران سطح شفاف دیوار و گنبد باز می تابد A?همه جا را همچون شبنمی براق فرا می گیرد و یك زیبایی غیر زمینی را نمایان می سازد هیچ كس قادر نیست با حالاتی هوشیار و متفكر وارد شود بی آنكه تكان و احساس ناشی از رسیدن به حضور به وی دست ندهد. ولی در مورد عظمت این بنا می گوید: كوچك ترین نقطه ضعفی در این بنا دیده نمی شود اندازه ای بسیار مناسب A? نقشه طرح بسیار زیبا و قوی و به طور خلاصه توافقی است بین یك دنیا شور و هیجان و یك سكوت و آرامش باشكوه كه نماینده ذوق سرشار زیبا شناسی بوده و منبعی جز ایمان مذهبی و الهام آسمانی نمی تواند داشته باشد